Ouspensky Stichting
bijgewerkt tot: 20-11-2001

Ondanks al deze theoretische kennis ervoer ik bij mezelf in de eerste instantie een sterke weerstand tijdens deze oefeningen die Movements genoemd worden en die Gurdjieff als een belangrijk deel van zijn leer beschouwde. Steeds wanneer ik een groep leerlingen deze gymnastiek, zoals ik het noemde, zag beoefenen, had ik sterk de indruk dat dit een soort tweede vorm van werk was, erg goed voor degenen die een beperkt intellectueel vermogen hadden. Het was, zo vond ik, niet meer dan natuurlijk dat deze mensen enthousiast waren over wat ze deden, maar ik hoorde toch echt tot een andere groep studenten. Deze indruk heeft lang geduurd, zelfs toen ik mijn weerstand had overwonnen en begon te oefenen.

Ik moest heel wat intensief werk verzetten voordat mijn lichaam ook maar een klein beetje in staat was om te ontsnappen aan de belemmeringen die andere delen in mij opriepen en de kracht te voelen van deze oefeningen en dansen. Slechts in deze momenten was het mogelijk om de vereiste bewegingen uit te voeren op een redelijk bevredigende manier. Het duurde veel langer voordat ik een concrete en fysieke ervaring had van de vreemde alchemie die in werking trad door de Movements.

Ik begon de veelzijdigheid van deze Movements te begrijpen. In eerste instantie lijken ze slechts oefeningen in aandacht, maar ze kunnen ook beschouwd worden als een taal. Door symbolische bewegingen, houdingen en verplaatsingen geven ze uitdrukking aan kosmische wetten, die op een gewone manier heel moeilijk te doorgronden zijn en zelfs buiten het bereik vallen van ons hedendaags begrip. Sommige Movements lijken duidelijk de kans te bieden om kennis waarbij de rede tekort schiet om te zetten naar hogere niveaus in de mens, niveaus die hij gewoonlijk niet kan bereiken. Hij kan een soort alchemistisch proces in zichzelf voelen dat hem niet alleen glimpen doet opvangen van 'de Weg', maar hem ook in staat stelt die kant uit te gaan.

In het begin bestaat het enige probleem bij het werken met de Movements uit het vinden van de juiste posities en de daarmee gepaard gaande opeenvolging van houdingen en verplaatsingen. Op dit niveau moet de aandacht gericht zijn op die delen van het lichaam die de verschillende bewegingen gelijktijdig of opeenvolgend moeten uitvoeren. Dat is al moeilijk genoeg. Al vrij snel is er echter een andere inspanning noodzakelijk: het opbrengen van de meest fijne vorm van aandacht die je kunt bereiken, om jezelf waar te kunnen nemen als een geheel.

Lange tijd verloopt het beantwoorden aan deze noodzakelijke voorwaarde tamelijk klungelig. Toch is deze dubbele inspanning in aandacht er soms. Dit gaat dan vergezeld van een vluchtig gevoel van vrijheid die onvergetelijk is, hoe kort het ook heeft geduurd, en dat maakt het waard om het nog eens te ervaren.

Wanneer deze manier van werken mogelijk wordt, worden de bewegingen niet langer alleen door een mentale inspanning gecontroleerd, maar hangen samen met een directe waarneming van jezelf die voortkomt uit een actievere vorm van aandacht. Je zou kunnen zeggen dat de beweging door je heen gaat en niet door jezelf gemaakt wordt. Dit verandert alles.

Hoezeer je ook wenst om een beweging te maken vanuit een mentale controle, enig succes zal het niet hebben, want het denken is niet snel genoeg om het instrument dat de vereiste fysieke activiteit moet leveren te controleren, en belemmert het lichaam in zijn poging te beantwoorden aan iets waaraan het niet gewend is. Movements die op deze manier beoefend worden zullen noch precies zijn, noch op tijd. Wanneer je dit in de gaten hebt, komen er allerlei gevoelens op en ontstaat er verwarring.

De activiteit blijft op een tamelijk laag niveau en de gewone spanningen van het dagelijks leven werken als een blokkade voor de juiste stroom van energie, die in alle richtingen begint te stromen op een oncontroleerbare manier, en meestal de hoofdoorzaak is van het gebrek aan contact met het eigen lichaam.

Als de aandacht op die manier verstrooid is, kunnen de Movements eigenlijk niet worden uitgevoerd, of zijn op hun best een serie gymnastiekoefeningen. Maar, als er een bepaalde hoeveelheid innerlijke aandacht kan worden opgebracht, vloeit de energie op de juiste wijze door het lichaam en gebruikt de kanalen die daarvoor bestemd zijn. Dit brengt een gevoel teweeg van innerlijke helderheid, en de bewegingen worden dan gemaakt met een gevoel van gemak en vrijheid, gedeeltelijk opgebouwd door de snelheid van de bewegingen zelf, die soms de grenzen van wat mogelijk zou zijn voor het lichaam overstijgen, en gedeeltelijk door het openen van een innerlijk contact dat ontstaat door de verandering in de energiestroom.

Doordat het denken niet tussenbeide komt, ontstaat er een nieuwe vrijheid van denken en een betere controle van de bewegingen. Dit helpt om de aandacht gericht te houden op jezelf. De andere kwaliteit van fysieke activiteit die dan mogelijk wordt leidt tot een positievere werking van de gevoelens. Dus voor een moment wordt het werken van de drie centra tezamen ervaren op een niveau dat ieder centrum op dezelfde manier voelt. In momenten maakt deze ervaring het mogelijk in contact te komen met de specifieke energie van ieder centrum en je gewaar te zijn van alle mentale en fysieke gewoonten en kronkels, die de basis vormen van alle innerlijke en uiterlijke activiteit.

Dit evenwicht wordt echter voortdurend bedreigd door de arglistige mechaniciteit, die klaarstaat om het weer over te nemen. Zodra de activiteit automatisch wordt, dat wil zeggen als je denkt een Movement te kennen, begin je te dromen en de noodzakelijke aandacht verslapt. Dan wordt alle aandacht gebruikt voor eigen sensaties of voor het plezier in het makkelijke en harmonieuze vloeien van de beweging waarin je volledig wordt opgenomen. De Movement verliest dan zijn ware betekenis en moet direct gestopt worden. Er zal dan een andere oefening voor in de plaats moeten komen om de aandacht opnieuw te activeren en het bereikte niveau te herstellen. Het bewust overstappen op een andere Movement wanneer de innerlijke houding de verkeerde kant opgaat is één van de moeilijkste ervaringen die de beginner zal moeten accepteren.

Na verloop van tijd brengen de Movements delen in ons tot leven die voor die tijd slechts buiten ons waarnemingsveld bestonden. Door de oefeningen opent zich een nieuwe wereld voor ons, gebed in het vreemde gevoel van een innerlijke presentie. Een presentie die de mistbank over onze gewoonlijke mentale activiteit doet optrekken, en dit kan gepaard gaan met een bovenzinnelijk gevoel.